تقویت قوای روشن ضمیری در این مورد لازم است که راجع به قلب و نمو قوای روشن ضمیری که ریشه عقاید ترقی است گفتگویی نمائیم، در نوشته های زبان سانسکریت بطور اختصار اشارتی به راه مخفی و اسرار سینه به سینه قدیم راهنمایان خود نموده اند که پیشوایان بزرگ و صاحب اسرار عهده دار تعلیم و تجویز ریاضیات لازمه به سالکان مستعد که آنها را با وسائل مهم علم النفس مورد امتحان قرار می داده اند بوده اند آن هم مستقیماً و بلا واسطه بود که آن را اسرار سینه بهسینه می خوانده اند، از جمله تعلیمات مختلفه بسیار مهم که درکتب اسرار هندو از سایر تعالیم سری آن را پوشیده تر می داشته اند و سوای آن دسته از اهل سلوک که در طی مراحل مقدماتی و مراقب لازمه کامیابی حاصل کرده بودند، احدی نمی توانست به این موضوع آشنا گردد مسئله اسرار انگیز ومرموز وجود کند لینی و طریق بیدار نمودن آن بوده است زیرا مبداء و منتهای اسرار سلوک و نتیجه مطلق ریاضیات و هم مرجع سایر قوای روشن ضمیری مربوط به کند لینی است، بنابراین موضوع را همیشه در ظلمت خانه اسرار مخفی می داشته اند. به هر صورت برای اینکه از چگونگی عمل این موجود مرموز بهتر مطلع شویم ناچاریم تشریح داخلی آن قسمت از بدن را که مربوط به کند لینی است متذکر کردیم. در وسط ستون فقرات جسمی ایست موسوم به نخاع که عوام (مغز حرام) نامیده اند، در آنجا لوله مجوفی بوجود آمده که آن را به سشومانا نامیده اند و کندلینی مزبور از وسط این لوله عبور کرده است. کند لینی که بواسطه طرز خلقت آن مانند ماری که سه دور و نیم به دور خود چنبر زده باشد به این اسم نامیده شده است و علت اینکه تا آن درجه در استقامت و راست نگاه داشتن ستون فقرات تأکید شده این است که این موجود مرموز در آنجا قرار گرفته تأکید در استقامت ستون فقرات گذشته از اینکه بر زیبائی اندام انسان می فزاید، هر قسم فشار و ناراحتی را که مزاحم آزادی کند لینی که منبع شراره حیات باشد مرتفع می دارد و به بیداری آن کمک وافی می نماید زیرا سیر و جریان قوه فاعله زندگی در تمام مراکزلازمه جسم که شرح آن را بیان خواهیم نمود ارتباط مستقیم و کاملی با کند لینی و بیداری آن دارد. در بدن انسان چندین مرکز جذب و سیر قوای فاعله موجود است که به مناسبت شباهت کاملی که این مرکزها با گل زرد دارد دهند و آن را نامیده است به چاکرا، مرکز این گل مخصوصاً به واسطه شباهتی که گفته شد مراکز حیاتی دارد فوق العاده طرف علاقه و میل هندو است و اصل منبع آثار روشن ضمیری همین مرکزها است و در نفوس عادی یعنی کسانیکه موفق به ریاضت و به کار انداختن این مرکزها نشده اند چاکراها همیشه ثابت و بی حرکت و بر حالت سکون باقی است و نیز رنگی هم ندارد، ولی به مجرد اینکه چاکراها بکار افتادند و حیات جدید و حرکت پیدا کردند انسان روشن بین و روشن شنو یعنی مظهر اسم و صفت بصیر و سمیع گردیده و قوای محیر جدیدی در نهاد انسان ایجاد و به عرصه ظهور می آید، بعلاوه بیدار شدن این مرکزها موجب تلألو و جلوه خاصی می شود و الوان مختلفه زیبائی منعکس می نماید و مانند یک ماشین کامل بافندگی شروع بهطنیدن داشتن می نمایند و برای دانستنمناسبت تشبیه این مرکزها به گل سدر شرح ذیل را لازم می داند، این مرکزهایروشن ضمیری عیناً مانند گل دارای اوراق مختلف است، بعضی دو پر، چهار پر،شش پر، دوازده پر تا هزار و یک پر نیز دارا هستند، در هر یک به مناسبت طرز وجود و خلقت خاصی که دارند نامی جداگانه و دارای الوان مخصوص و جای مخصوص و عمل و وظیفه مخصوصی است اولین چاکرا موسوم است به لادها چاکرا که در منتهی الیه ستون فقرات واقع و دارای چهار پر است و کند لینی در حالیکه سه دور و نیم بدور خود چنبرزده و دم آن در دهانش قرار گرفته در اینجا بدون حرکت در خواب است مدخل لوله مجوف نیز که گفته شد هندو آن را به سوشومانا موسوم داشته است در همیننقطه است. کند لینی در این مدخل قرار دارد ولی تا موقعی که بیدار نگردیده است از درب مدخل مذکور تجاوز نمی کند ولی چون توفیق بیدار نمودن آن حاصل شد در مدخل سوشومانا نفوذ می نماید و متدرجاً برای اینکه قوه فاعله را در مرکزهای روشن ضمیری بدن سیر بدهد از آن عبور می کند. حرکت و عبور آن از لوله مجوف سوشومانا برای اینست که قوه فاعله کهبوسیله تنفس مخصوص هندو که راه اجراءآن را مفصلاً و در چندین جا بیان کردیم داخل بدن می شود، کند لینی دهانخود را باز می کند و قوه حیاتی پرانا را بلع و در خود ذخیره می نماید و در این گردش و حرکت آن را به مرکزهای مختلفه یعنی چاکراها می رساند و آنهارا حیات می دهد و برای روشن ضمیری و آثار محیر دیگر بیدار و آماده می کند،یک نکته قابل توجه دیگر این است که این قوه فاعله حیاتی عمل مهم و ذی قدردیگری هم انجام می دهد و آن عبارت استاز تأثیر مستقیم آن در احیاء بدن و خلاقیت و نفوذ آن در ایجاد نسل و نظامتوالد که بنا به اقتضاء طبع و حکم غریزه فطری و حکمت بالغه آن باید آن مقدار از این قوه فاعله که مربوط به انتظامات توالد و تناسل است در محل و مورد خود به وقت خود مصرف شود و هر آینه از بکار بردن آن در جای خود مضایقه و امساک گردد یا آن را برای ایجاد روشن ضمیری به وضع رهبانیت به مصرف رسانند حتماً موجب بروز امراض عدیده نفسانی و فساد و خرابی جسم خواهد گردید زیرا هر یک از مواهب و عطایای عالم حیات با هزاران مصالحی که در بر دارند باید در جای خود بکار رود پیروان کلیسای غربی بنیان عقاید دینی خود را تقلید بر شالوده رهبانیتبه مصرف رسانند حتماً موجب بروز امراض عدیده نفسانی و فساد و خرابی جسم خواهد گردید زیرا هر یک از مواهب و عطایای عالم حیات با هزاران مصالحیکه در بر دارند باید در جای خود بکار رود پیرامون کلیسای غربی بنیان عقاید دینی خود را تقلید بر شالوده رهبانیت قرار داده اند علت آنهم این که در مسافرتهای خود به شرق و مشاهده آثار حیرت بخش و اعمال معجزه اسائی که از ارباب قدس و تقوی به عرصه می رسید دیدند