خواب، رؤیا، تعبیر دیدم به خواب دوش که ماهیبرآمدی کز عکس روی او شب هجران سرآمدی تعبیر چیست؟ یار سفر کرده می‏رسد ای کاش هرچه زودتر از در درآمدی ... .. . «خواب» و «رؤیا» دو پدیده پیچیده و شگفتی است که از آغاز آفرینش و پیدایش انسان تاکنون، اندیشه بسیاری از افراد را به خود مشغول کرده و همچنان مبهم باقی مانده است. پیوند این دو با زندگی هر یک از ما و تجربیات گوناگون ما از هر یک، احساسیخاص به انسان بخشیده، به گونه‏ای که نوعی انس و نزدیکی بین ما و خواب و رؤیا به چشم می‏خورد. بارها برای افراد بسیاری اتفاق افتاده است که از رهگذر رؤیای خویش از باطن اعمال گذشته، چگونگی فعالیتهای فعلی و حتی عاقبت تصمیمات آینده خود باخبر شده‏اند و در پی آن آگاهی و هوشیاری شایسته‏ای یافته‏اند. گستره تأثیر رؤیاها بدان گونه است که در پاره‏ای زمانها، زندگی امروز وگذرا به حیات جاودان و ابدی فردا پیوند خورده و برکات بسیاری در مراحل مختلف زندگی ـ همانند تغییر مسیر هلاکت‏بار آدمی ـ نصیب‏مان شده است. بی‏تردید آن آثار و این برکات زمینه‏ساز نگاهی روشن گردیده که در نگاه معارف ناب الهی به رؤیاهای صادقه، «بشارت» اطلاق شود و عظمتو قداستی اینچنین یابد که «جزئی از اجزاء نبوت» معرفی گردد! معصومان، پاکان و صالحان، صاحبان رؤیاهای حقیقی معرفی شده و دریافتهای ارزندهآنان از این طریق، راهنمای دانش و بینش و خرد و اندیشه آنان دانسته شودتا بدین سان راهی روشن میان روح و روان آدمی با عالم غیب برقرار شود و الهامهای خداوندی در آغوش دل و دیده انسان قرار گیرد. ... نوشتاری که پیش رو دارید تلاشی اندک در دستیابی به بی‏کران آگاهیهادر باره «خواب، رؤیا و تعبیر » است. موضوعی که پرسشهای فراوانی از آن، گاه سالهای بسیاری درذهن و اندیشه ما، حضور داشته و آگاهیاز یکایک پاسخها، نگاهی نو، باوری برتر و مسؤولیتی حساس‏تر به خردورزان و نیک‏نهادان می‏بخشد. خواب چه پدیده‏ای است؟ دیدم به خواب دوش که ماهی برآمدی کز عکس روی او شب هجران سرآمدی تعبیر چیست؟ یار سفر کرده می‏رسد ای کاش هرچه زودتر از در درآمدی خواب، نعمتی ناپیداست که پروردگار مهربان، با آن آرامش و آسایش آفریده‏های خود را فراهم می‏کند.با تعطیل موقت کار و فعالیت روحی و جسمی، تمامی اعضا به استراحت پرداخته، از فرسودگی رها شده، رو به بازسازی و نوسازی نیرو نموده، روح و جسم تقویت شده، نشاط آدمی تجدیدگردیده و پس از آثاری اینچنین، آمادگی دوباره برای فعالیتهای مختلف فراهم می‏شود. حدودا یک سوم زندگی انسان را خواب فرا گرفته و تمامی افراد، ارتباطی نزدیک در سالیان عمر خود با این پدیده دارند، اما هنوز اسرار آن به خوبی شناخته نشده است و این عامل که در لحظه معینی، بخشی از فعالیتهای مغزی از کار افتاده، پلک چشمها بر همآمده و به دنبال آن تمام اعضا در سکون و سکوت فرو می‏روند، به درستی روشن نیست. اما اندیشمندان به این باور رسیده‏اند که خواب نقش بس چشمگیری در سلامت انسان دارد. تأثیر عمیق آن به گونه‏ای است که پزشکان روانی، هماره در صدد تنظیم خواب بیماران به صورت عادی بوده تا از اینطریق تعادل روحی افراد را ممکن سازند. افرادی که خواب طبیعی نداشته، انسانهایی پژمرده، عصبانی، افسرده، غمگین و ناراحتند و کسانی که از خوابمعتدلی بهره‏مندند، آن هنگام که بیدار می‏شوند، نشاط و توان چشمگیری در خود دیده، برنامه‏های روزانه خود را با شادابی، سرعت بسیار و آمادگی فکری قابل توجهی انجام می‏دهند، از این‏رو بیش از دیگران به موفقیت دست می‏یابند. نقش بنیادین خواب، چنان است که آگاهان، کمتر شکنجه‏ای برای انسان، همانند « بی‏خوابی اجباری و اضطراری » دانسته، زیرا این حالت، دردناک، جانکاه و طاقت‏سوز بوده و تجربه نشان داده است که تحمل عموم افراد دربرابر این رنج، بسیار دردناک است و در صورت استمرار، سلامتی از دست رفتهو بیماری سختی جایگزین آن می‏شود. ازپیچیدگی خواب این نکته قابل توجه و تعجب است که خواب طبیعی برای انسانها، یکسان نیست و هیچ گونه مقدار مشخصی برای همه افراد، نمی‏توان تجویز کرد، بدین خاطر هر کسبا توجه به وضعیت جسمی و فعالیتهای روحی خویش باید تجربه کرده و ساعات خواب خود را مشخص کند. عجیب‏تر آنکه، به هنگام بروز حوادث که انسان ناچار است مدتها بیدار بماند، مقاومت بدن در برابر بی‏خوابی به طور موقت افزایش می‏یابد و در پی آن خواب از سر انسانپریده، گاه به کمترین مقدار لازم، یعنی یک یا دو ساعت می‏رسد، ولی بسیار دیده شده که این کمبود به هنگام عادی شدن اوضاع جبران می‏شود و جسم و روح طلب خود را از خواب باز می‏ستاند! نیاز ضروری و بهنگام بدن موجب گردیده، که تعداد کسانی که گاه هفته‏ها و ماهها بیدار مانده و یا ازآن سو برخی به گونه‏ای غیر معمول در حال راه رفتن در کوچه و خیابان و یا موقع گفت و گو با اطرافیان به خوابمی‏روند و به «خوابگرد» شهرت دارند،بسیار اندک باشند، زیرا چنین حالتی نوعی بیماری بوده که ضایعات جسمی و روحی آن پس از مدت زمانی، به خوبی پدیدار می‏شود. از این‏رو دانشمندان، که خواب را پدیده‏ای رفتاری دانسته که در موجودات زنده وجود دارد، ویژگیهایی اینچنین برای آن بازگو کرده‏اند: بی‏حرکتی طولانی، واکنش نشان ندادن به محرکهای خارجی، گسیختگی به هنگام رو در رو شدن با عامل شدید، وضعیت ویژه بدن به صورتهای مختلف، توجه به محل خواب، زمان خاص، طول مدت و حتی تکامل در خواب بی‏تردید، علایمی این گونه، همراه باتحول و دگرگونیهای عجیب که به وسیله خواب در انسان پیدا می‏شود، شگفتیهای فراوانی به دنبال دارد که آن را شبیه یک «معجزه» ساخته است . از این‏رو پس از بحثهای بسیار، هنوز بین دانشمندان گفت و گویی جدی در باره «عامل اصلی خواب » وجود دارد. از شگفتی‏های عالم خواب آن است که بههنگام خواب و از کار افتادن موقت بخشعظیمی از مغز، بعضی از سلولها با نام «سلول نگهبان »، همچنان بیدار بوده وتوصیه‏هایی را که انسان قبل از خواب در مورد لحظه بیداری به آنها می‏کند،هرگز فراموش نکرده، به موقع اطاعت می‏کنند.